Τι είναι η υπνική άπνοια;

Η υπνική άπνοια είναι μια διαταραχή κατά την οποία η αναπνοή σταματά προσωρινά και επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του ύπνου. Κανονικά, ο αέρας εισέρχεται στους πνεύμονες ομαλά μέσω της μύτης και του στόματος, αλλά σε άτομα με υπνική άπνοια παρουσιάζονται επεισόδια διακοπής της αναπνοής, που συχνά συνοδεύονται από ροχαλητό. Το ροχαλητό εμφανίζεται όταν ο αέρας περνά μέσα από περιορισμένες διόδους στον ρινοφάρυγγα.

Τύποι υπνικής άπνοιας

Η υπνική άπνοια διακρίνεται σε τρεις κύριες μορφές:

• Αποφρακτική: Ο πιο συνηθισμένος τύπος, όπου οι αεραγωγοί στενεύουν ή φράσσουν εν μέρει, περιορίζοντας τη ροή του αέρα.

• Κεντρική: Δεν υπάρχει φυσικό εμπόδιο, αλλά ο εγκέφαλος δεν στέλνει το σωστό σήμα στους αναπνευστικούς μύες.

• Μικτή: Συνδυασμός αποφρακτικής και κεντρικής μορφής.

Συμπτώματα της υπνικής άπνοιας

Η πάθηση μπορεί να μειώσει την παροχή οξυγόνου σε όλο το σώμα και να επιδεινώσει την ποιότητα του ύπνου, προκαλώντας:

• Υπερβολική υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας

• Πρωινή σύγχυση και μειωμένη ενέργεια

• Συχνές κεφαλαλγίες

• Ευερεθιστότητα ή απότομες αλλαγές στη διάθεση

• Δυσκολία συγκέντρωσης ή μνήμης

Άλλα πιθανά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Υπερκινητικότητα στα παιδιά

• Επιδείνωση της κατάθλιψης

• Μειωμένη απόδοση στην εργασία ή το σχολείο

• Μείωση ενδιαφέροντος για σεξουαλική δραστηριότητα

Η υπερβολική υπνηλία αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων, ενώ η κατάλληλη θεραπεία μπορεί να την περιορίσει σημαντικά. Επιπλέον, η μη αντιμετωπισμένη άπνοια αυξάνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακές παθήσεις και εγκεφαλικά επεισόδια.

Αιτίες υπνικής άπνοιας

Η πάθηση εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με μεγαλύτερη ηλικία, σε άντρες και σε άτομα με υπερβολικό βάρος. Η απώλεια βάρους και η βελτίωση των συνηθειών ύπνου μπορούν να βελτιώσουν τα συμπτώματα. Ο ύπνος σε ύπτια θέση μπορεί να επιδεινώσει την άπνοια. Σημαντικό ρόλο παίζουν επίσης ανατομικές παραλλαγές στον ανώτερο αεραγωγό.

Ανατομικές παράμετροι που επηρεάζουν την άπνοια

Η υπνική άπνοια είναι πιο συχνή όταν η δίοδος του αέρα στενεύει λόγω:

• Υπερτροφικών αμυγδαλών ή αδενοειδών εκβλαστήσεων στα παιδιά

• Μεγάλης περιμέτρου λαιμού που αυξάνει την εναπόθεση λίπους

• Υπερμεγέθους γλώσσας

• Μικρογναθίας ή οπισθογναθισμού

• Στενής ή χαλαρής μαλακής υπερώας

• Σκολίωσης του ρινικού διαφράγματος

• Υπερτροφικών ρινικών κογχών ή πολυπόδων

• Αλλεργικής ρινίτιδας

• Κάπνισμα

Διάγνωση της υπνικής άπνοιας

Η διάγνωση ξεκινά με λεπτομερές ιατρικό ιστορικό και φυσική εξέταση. Η υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας και το ροχαλητό αποτελούν συχνά δείγματα άπνοιας.

Ο ειδικός ΩΡΛ εξετάζει το κεφάλι και τον λαιμό για να εντοπίσει πιθανούς παράγοντες κινδύνου. Οι συνήθεις εξετάσεις περιλαμβάνουν:

• Ενδοσκόπηση ρινός: Χρησιμοποιείται ειδικό ρινοσκόπιο με κάμερα για τον έλεγχο της ρινικής διόδου.

• Λαρυγγοσκόπηση: Με εύκαμπτο ρινο-φαρυγγο-λαρυγγοσκόπιο ελέγχεται η δίοδος μέχρι τις φωνητικές χορδές.

• Μελέτη ύπνου: Καταγράφει τη δραστηριότητα διαφόρων οργάνων κατά τη διάρκεια της νύχτας.

• Καρδιογράφημα και εγκεφαλογράφημα, εάν κριθεί απαραίτητο.

Αντιμετώπιση της υπνικής άπνοιας

Στόχος της θεραπείας είναι η διατήρηση ανοικτής της αεροφόρου οδού κατά τη διάρκεια του ύπνου. Οι βασικές επιλογές περιλαμβάνουν:

Απώλεια βάρους και αλλαγή συνηθειών:
Η μείωση βάρους ανακουφίζει σημαντικά τα συμπτώματα. Συνιστάται επίσης η αποφυγή καπνίσματος, αλκοόλ και υπναγωγών φαρμάκων.

Ρινικά αποσυμφορητικά:
Αποτελεσματικά σε ήπια μορφή, μειώνουν τη ρινική συμφόρηση και το ροχαλητό.

Θεραπεία με CPAP:
Η συσκευή CPAP παρέχει θετική πίεση αέρα μέσω μάσκας κατά τον ύπνο, κρατώντας ανοιχτούς τους αεραγωγούς.

Χειρουργικές επεμβάσεις:
Ανάλογα με το σημείο της απόφραξης, μπορεί να προταθούν:

• Μύτη: Πλαστική ρινικού διαφράγματος, λειτουργική ρινοπλαστική, κογχοπλαστική, ενδοσκοπική αφαίρεση πολυπόδων.

• Φάρυγγας: Αμυγδαλεκτομή ή αδενοτομή, σταφυλοφαρυγγοϋπερωιοπλαστική με ραδιοσυχνότητες, υπερήχους ή laser για διεύρυνση του αεραγωγού.